เพราะความจำเสื่อมนั้นน่ากลัวจะดีไหม หากคุณรู้ความเสี่ยงเพื่อป้องกันและฟื้นฟู

อาการเริ่มต้นของโรคอัลไซเมอร์

• ระยะแรก ความจำถดถอย ชอบถามซ้ำ พูดซ้ำๆ เรื่องเดิม สับสนทิศทาง มีความเครียด อารมณ์เสียง่ายและซึมเศร้า

• ระยะกลาง ความจำแย่ลงอย่างชัดเจน เดินออกจากบ้านไปโดยไม่มีจุดหมาย พฤติกรรมเปลี่ยนไปกับคนรอบข้าง หงุดหงิดฉุนเฉียว ก้าวร้าว พูดจาหยาบคาย เป็นต้น

• ระยะสุดท้าย ถือว่าเป็นระยะรุนแรง ผู้ป่วยจะตอบสนองต่อสิ่งรอบข้างน้อยลง สุขภาพทรุดโทรมลงคล้ายผู้ป่วยติดเตียง รับประทานได้น้อยลง การเคลื่อนไหวน้อยลง เหม่อลอย ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ปัสสาวะหรืออุจจาระเล็ด สูญเสียความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ป้อนข้าว อาบน้ำ จำเป็นต้องพึ่งพาผู้อื่น เสี่ยงต่ออุบัติเหตุ รวมทั้งภูมิคุ้มกันอ่อนแอเป็นสาเหตุให้เกิดโรคแทรกซ้อนที่นำไปสู่การเสียชีวิตได้

Apolipoprotein E (APOE) เป็นโปรตีนที่มีบทบาทเกี่ยวข้องกับการขนส่งไขมัน ลิพิดและสารต่างๆ ไปยังหรือออกจากอวัยวะต่างๆ มีสามรูปแบบคือ E2, E3 และ E4 ซึ่งรูปแบบต่างๆ มีความสมารถในการทำงานที่แตกต่างกัน

จากการศึกษาพบว่าการสะสมของโปรตีนอะไมลอยด์เบต้า (Beta-amyloid) ในเซลล์ประสาทสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์ซึ่งการสะสมของโปรตีนอะไมลอยด์เบต้านี้เกี่ยวข้องกับ APOE เนื่องจาก APOE มีบทบาทสำคัญที่ช่วยขจัดโปรตีนอะไมลอยด์เบต้าออกจากเซลล์ประสาท APOE แต่ละรูปแบบมีความสามารถในการขจัดโปรตีนอะไมลอยด์เบต้าที่แตกต่างกัน ดังนั้นผู้ที่มีรูปแบบของ APOE ที่สามารถขจัดโปรตีนชนิดนี้ได้น้อยทำให้มีการสะสมของอะไมลอยด์เบต้าในเซลล์ประสาทมากขึ้นจึงมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์สูงขึ้น

รูปแบบของ APOE ที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเกิคโรคอัลไซเมอร์สามารถสรุปได้ดังนี้

– E3/E3 มีไอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์เทียบเท่าค่าเฉลี่ยของคนทั่วไป 

– E2/E2 หรือ E2/E3 มีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย 0.6 เท่า

– E2/E4, E3/E4 หรือ E4/E4 มีโอกาสเสียงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์สูงกว่าค่าเฉลี่ย 15 – 20 เท่า

ข้อจำกัดของการทดสอบ

การตรวจ APOE Genotype เป็นการประเมินความเสี่ยง (Risk assessment) ของโอกาสการเกิดโรคอัลไซเมอร์เท่านั้น ไม่ได้เป็นการตรวจเพื่อวินิจฉัย (Diagnosis) ความเสี่ยงของการเกิดไรคอัลไซเมอร์ประกอบด้วยองค์ประกอบหลายประการ ได้แก่ วิถีชีวิต อาหาร การได้รับสารเคมี และพันธุกรรม ฉะนั้นการมีความเสี่ยงต่ำหรือความเสี่ยงสูงไม่ได้เป็นตัวบ่งชี้ถึงการที่จะเป็นหรือไม่เป็นโรคอัลไซเมอร์ในอนาคต การตรวจ APOE Genotype ทำการทดสอบด้วยวิธี Tetra-primers ARMS ซึ่งตรวจเฉพาะ APOE ชนิด E2,E3 และ E4 เท่านั้นไม่ครอบคลุมถึงการตรวจ APOE ชนิดที่พบได้ยากชนิดอื่นๆ